Spacer po podlaskich zakamarkach

Od zawsze ciągnęło mnie na Podlasie. Jawiło mi się trochę jak kraina baśni — egzotyczna, a zarazem bardzo swojska. Drewniana zabudowa, kolorowe cerkwie, a może raczej, jak lubię mówić, cerkiewki, domy ustawione szczytami do drogi, śpiewny język mieszkańców i ten szczególny rodzaj nieufności wobec przyjezdnych, zmieszany z wrodzoną serdecznością.

Rok 2020 przyniósł lockdown, który ograniczył podróże po świecie, ale wielu ludziom otworzył drzwi na Podlasie. W tamtym czasie byłem aktywnym uczestnikiem internetowych grup poświęconych temu regionowi. Pisałem krótkie, żartobliwe dyteryjki, trochę w duchu felietonów Wiecha, i ozdabiałem je kolorowymi fotografiami.

Bo Podlasie to kolory, zapach, dźwięk i historia. Zapachu i dźwięku nie mogłem przenieść na papier. Kolory i historie — już tak.

Tak powstał album. Wybrałem czternaście miejsc: jedne dobrze znane, inne niedoceniane, stojące jakby trochę z boku. Nie trzymałem się ściśle granic administracyjnych województwa podlaskiego ani samego historycznego Podlasia. Obok Tykocina pojawiają się więc także Jabłeczna nad Bugiem czy Kostomłoty.

Z tyłu okładki znalazło się przesłanie, które dobrze oddaje sens tej wędrówki:

Gdy ktoś Ci powie, że tu niczego nie ma, rozejrzyj się uważnie, drogi wędrowcze. Obiecuję, że znajdziesz wiele ukrytych skarbów.

W albumie znalazły się między innymi:

1. Różanystok – opowieść o lekcji języka francuskiego
2. Knyszyn – o wielkiej miłości Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny oraz prawdziwych losach Pana Twardowskiego
3. Kleszczele – historia Bronki, sławnej zielarki, która z krakowskich sukiennic trafiła na królewski dwór
4. Orla i okolice Bielska Podlaskiego – o tym, jak Żydzi nabyli stary zbór i dlaczego warto dokładnie czytać umowy
5. Tykocin – jak arrasy z zamku pomogły Annie Jagiellonce omamić Stefana Batorego
6. Nowa Stolica Świata – opowieść o proroku Eliaszu Klimowiczu
7. Mostowlany – historia Kostka Kalinowskiego, bohatera trzech narodów
8. Skit w Odrynkach – strefa ciszy i medytacji
9. Nowoberezowo – o wojsku wybranieckim
10. Szczyty – Dzięciołowo – o wielkim Polaku i Węgrze, który nim pokierował
11. Narwiański Park Narodowy – i przy okazji historia Wiktorii Wiedeńskiej
12. Bohoniki – Kruszyniany – Studzianka – opowieść o polskich Tatarach
13. Kostomłoty – z pamiętnika młodego włościanina, który nie wiedział, czy jest unitą, czy prawosławnym
14. Jabłeczna – legenda o powstaniu przepięknego klasztoru